AKAL LAN NAFSU - REBUTAN KURSI PRABU MANUNGSO
Lakon Carangan ala Almarhum Ki Seno Nugroho
---
[JANTURAN - GENDING ELING-ELING]
Anawon nagari ingkang jenenge NEGARI ROGO. Nagari kang jembar, nanging ora katon. Ono ing njero dodo.
Ing kono ono Prabu. Jenenge PRABU MANUNGSO.
Prabu iki nduwe Patih loro. Siji pintere ora jamak, jenenge PATIH AKAL. Siji liyane gantenge ora jamak, nanging kemaruk e ora jamak, jenenge ADIPATI NAFSU.
Nagari iki meh ajur, merga Patih loro iki rebutan kursi. Rebutan sopo sing oleh nyekel kendali...
[JEJER KAPING PISAN - KEDHATON ROGO]
Prabu Manungso lungguh bingung. Kiwo tengene ono Patih Akal nganggo kacamata, gowo buku. Tengen e ono Adipati Nafsu nganggo klambi kembang-kembang, gowo koper isi kepinginan.
PRABU MANUNGSO: Pusing... pusing aku. Negaraku kok rasane ora tentrem.
PATIH AKAL: Lha pripun mboten pusing, Gusti Prabu? Panjenengan menika kedah tertib! Sholat, poso, zakat, kudu nganggo itungan! Kulo pun ngitung, ganjarane sholat tahajud 2 rakaat niku sekian, ganjarane sedekah sekian... Monggo dipun catet, Gusti!
ADIPATI NAFSU: (nyela) Weh... itungan... itungan wae! Bosan aku krungu itunganmu, Kal! Gusti Prabu, ojo dirungokne! Urip niku dinikmati! Pengen mangan ya mangan! Pengen kawin ya kawin! Pengen tuku motor anyar ya tuku! Pengen viral ya jogetan! Niku urip, Gusti!
PRABU MANUNGSO: Lha terus aku kudu nurut sopo?
[GARA-GARA - PUNOKAWAN METU - KOMEDI FILOSOFI KHAS SENO]
Semar, Gareng, Petruk, Bagong mlebu karo gowo kopi ireng.
PETRUK: Waduh! Iki sidang kabinet rebutan kursi! Cocok karo negoro +62!
GARONG: Akal ki koyo rem. Nafsu ki koyo gas. Nek gas tok tanpa rem, nyungsep! Nek rem tok tanpa gas, ora mlaku-mlaku! Mogok!
SEMAR: (ngguyu, terus langsung serius. Khas Seno) Hehehe... Petruk... Gareng... iki lho sing diarani menungso. Menungso ki ora koyo kewan, Le. Kewan ki mung nduwe nafsu tok. Malaikat ki mung nduwe akal tok, manut thok.
Lha menungso ki komplit. Dikei loro-lorone. Mulo derajat e iso luwih duwur soko malaikat, iso luwih asor soko asu.
BAGONG: Lha kok iso, Mbah?
SEMAR: Iso, Ndong. Nek menungso nurut Akal nganti iso ngempet Nafsu, derajat e ngungkuli malaikat. Lha nek menungso nurut Nafsu nganti mateni Akal e, lha derajat e luwih asor tinimbang kebo sing lagi ngelus!
[JEJER KAPING PINDO - ASAL USULE AKAL LAN NAFSU - VERSI HIKMAH]
Semar nyritakke asal-usule. Layar dadi peteng, lampu senter.
SEMAR: Critane ngene, Le... Jare poro kyai... Naliko Gusti Allah gawe AKAL...
Gusti Allah ngendiko: "Heh Akal, moro rene!"
Akal moro, jalane alon, sopan.
Gusti Allah ngendiko: "Mbalik!"
Akal mbalik, manut.
Terus Gusti Allah ngendiko: "Demi KemulyaanKu, ora ono makhluk sing luwih mulyo tinimbang kowe. Kelawan kowe Aku ngongkon, kelawan kowe Aku nglarang, kelawan kowe Aku ngganjar, kelawan kowe Aku nyiksa."
Lha Akal iki manut. Dadi pelayan apik.
Nanging naliko Gusti Allah gawe NAFSU...
Gusti Allah ngendiko: "Heh Nafsu, moro rene!"
Nafsu ora moro. Malah mbesengut!
Gusti ngendiko: "Aku iki sopo, kowe iki sopo?"
Nafsu jawab: "Aku ya aku, Kowe ya Kowe!"
Somonge pol!
Dadi Gusti Allah ora nesu, nanging Gusti Allah ngukum. Nafsu dikon luwe. Dikon luwe satus tahun! Ora diparingi mangan, ora diparingi ngombe, ora diparingi kepuasan.
Sakwise satus tahun luwe, nembe ditakoni meneh: "Sak iki Aku iki sopo, kowe iki sopo?"
Nafsu nembe nangis: "Panjenengan Tuhanku, kulo niki hambane..."
Mulo, Le... nafsu kui kudu dikon luwe! Kudu diposakne! Kudu di tirakati! Nek wareg terus, sombong e njaluk ngapuro!
PETRUK: Oh... pantesan puasa kui abot, Mbah... lha wong ngempet Nafsu sing wis tau sombong karo Gusti Allah.
[JEJER KAPING TELU - PERANG GEDE ING KEDHATON ROGO]
Adipati Nafsu ngamuk. Pengen nguasai Prabu Manungso.
ADIPATI NAFSU: Pokoke aku sing kudu mimpin! Gusti Prabu, kulo sanggup maringi kebahagiaan instan! Pengen wedoan ayu? Niki wonten! Pengen duit akeh cepet? Niki wonten pinjol! Pengen dipuji wong? Niki wonten filter TikTok! Cepet! Penak!
PATIH AKAL: Gusti... ampun! Niku bahagia palsu! Niku racun! Nek panjenengan nurut Nafsu, negari Rogo panjenengan ajur! Kuburan panjenengan peteng! Wajah panjenengan benjing ireng!
PRABU MANUNGSO: (nangis) Terus aku kudu piye? Aku capek, Kal, Su... saben dino perang nang njero sirahku dewe...
Semar maju. Nimpuk sirahe Prabu Manungso alon.
SEMAR: Gusti... ojo bingung. Kuncine mung siji.
Akal ojo mbok pateni. Nafsu yo ojo mbok pateni.
Nek Akal mbok pateni, kowe dadi gendeng.
Nek Nafsu mbok pateni, kowe mati. Ora pengen mangan, ora pengen urip.
Tugase kowe dudu mateni. Tugase kowe... NATA.
Dadekno Akal dadi kusir e. Dadekno Nafsu dadi jaran e. Kowe dewe, Prabu Manungso, dadi penumpange. Sing nyekel kendali kudu Akal.
Nafsu kui jaran. Jaran kui kuat. Nek dituntun Akal, iso nggowo kowe tekan Swargo. Mlayu banter.
Neng nek jaran e sing nuntun kusir e... ya kebablasan, nyungsep nang jurang Neroko!
PETRUK: (nyeletuk khas Seno) Lha sing marai macet urip kui... akeh menungso sing jaran e ditumpaki nang ndase! Kudune jaran ditumpaki, malah jaran sing numpak i menungsane!
[KABEH NGGUYU, TERUS MENDADAK MENENG]
ADIPATI NAFSU: (akhirnya nunduk) ...Kulo lepat, Gusti Semar... Kulo pancen senengane njaluk wareg...
PATIH AKAL: Gusti Semar, kulo nggih lepat. Kulo keseringan ngitung ganjaran, nganti lali... nek ibadah niku merga tresno, dudu merga itungan.
SEMAR: Nah... ngono... Akal ojo kemaki merga pinter. Nafsu ojo kemaki merga kuwat. Kabeh kui titipane Gusti Allah.
Sak iki ayo... do salaman.
Akal lan Nafsu salaman. Prabu Manungso ngadeg jejeg.
PRABU MANUNGSO: Sembah nuwun, Kyai Semar. Sakniki atiku padang. Akalku tak kongkon dadi imamku. Nafsuku tak kongkon dadi makmume.
[TANCEP KAYON - PENUTUP ALA KI SENO]
SEMAR: Eling-eling, para sedulur...
Urip niku prasaja. Ojo nganti Akalmu mbok dol, mung kanggo mbela Nafsumu.
Lan ojo nganti Nafsumu mbok loske, nganti ngidak-idak Akalmu.
Dadio menungso. Dudu malaikat, dudu kewan.
Malaikat ora tau salah, mergo ora nduwe Nafsu.
Kewan ora tau tobat, mergo ora nduwe Akal.
Menungso iso salah, nanging iso tobat. Kuwi istimewane.
Mulo... nek bengi iki Nafsumu njaluk wareg... kongkon poso.
Nek Akalmu njaluk dipuji pinter... kongkon sujud.
GONG AGENG. WAYANG KABEH MUNDUR.
TAMAT.
---
Pesen terakhir Ki Seno: "Sing paling abot kuwi dudu ngempet kangen, Le... nanging ngempet Nafsu naliko kangen..."
Mau tak bikinin versi naskah sinden-an lan sulukan e pisan, Mas Khusaini?
Komentar
Posting Komentar
Jangan Lupa Bahagia Terimakasih